Je collega werkt sinds dit jaar nog maar vier dagen, maar niemand noemt het een proef of een pilot. Het heet gewoon haar rooster. Steeds meer Nederlanders glijden op deze manier naar een kortere werkweek, niet via een groot akkoord met de baas, maar via een iets grotere deeltijdbaan die er in de praktijk op neerkomt dat ze vier dagen werken en drie dagen vrij zijn.
Steeds meer Nederlanders kiezen een grote deeltijdbaan
Het CBS meldt dat de gemiddelde arbeidsduur van werkenden tussen 25 jaar en de AOW-leeftijd daalt. Mannen in die groep werkten in het tweede kwartaal van 2026 gemiddeld 38,6 uur per week, tegen 39,4 uur vier jaar eerder. Vrouwen in dezelfde leeftijdscategorie kwamen juist iets hoger uit, op 30,2 uur tegenover 29,8 uur. Cijfers van het CBS laten ook zien dat het aantal mensen met een baan van 28 tot 35 uur de afgelopen jaren flink gegroeid is, tot bijna 1,9 miljoen mensen. Dat is geen vierdaagse werkweek op papier, maar in de praktijk werkt een groot deel van die groep gewoon vier dagen.
Opvallend is dat deze verschuiving niet wordt aangestuurd door een nieuwe wet of een landelijke afspraak. Het ontstaat onderaan, bij individuele mensen die bij een nieuwe baan vragen om vier dagen in plaats van vijf, of die na een reorganisatie bewust een dag inleveren.
De vakbonden duwen door naar 32 uur met behoud van salaris
FNV en CNV zetten al langer in op een werkweek van 32 uur zonder dat je daarvoor loon inlevert. In cao-onderhandelingen voor onder meer de financiële sector en de houtindustrie legt FNV dit voorstel steeds opnieuw op tafel. In het whitepaper van de vakbond staat dat pilots een daling van het ziekteverzuim laten zien zodra teams overstappen op minder uren. Werkgeversorganisaties reageren terughoudend: minder uren voor hetzelfde geld raakt direct de loonkosten, en in sectoren met personeelstekort is dat een lastige rekensom die niet overal op te lossen is.
Bedrijven die het al doen laten zien wat het oplevert
Het blijft niet bij praten alleen. Payrollbedrijf Nmbrs liet zijn personeel in Amsterdam, Stockholm en Lissabon al in 2022 overstappen op vier werkdagen, met hetzelfde salaris als voorheen. Volgens het bedrijf zelf zijn medewerkers daardoor niet minder productief, ze plannen simpelweg scherper en laten overbodige vergaderingen vaker schieten. Ook softwarebedrijf AFAS merkt dat de vierdaagse werkweek energie en omzetgroei opleverde in plaats van extra kosten. Dat zijn natuurlijk de verhalen van bedrijven die er zelf voor kozen om het uit te proberen, dus de succesverhalen overheersen in wat naar buiten komt. Een bedrijf dat het probeerde en terugkrabbelde, zal dat minder snel delen. Opvallend is wel dat het bij deze voorbeelden vaak om kantoorwerk gaat, waar taken makkelijker te herverdelen zijn. In een fabriek of een ziekenhuis ligt dat anders: daar staat een machine stil of een bed leeg zodra er niemand is, en is minder uren werken niet zomaar op te lossen met scherpere planning.
Niet iedereen profiteert evenveel
De verschuiving naar minder uren is niet voor iedereen een vrije keuze. Vrouwen werken nog altijd vaker in deeltijd dan mannen, en een kortere werkweek verandert daar op zichzelf weinig aan, want de verdeling van zorgtaken thuis blijft hetzelfde. Onderwijs en zorg lopen juist tegen een tekort aan mensen aan wanneer collega's hun uren teruggebracht hebben, waardoor minder handen hetzelfde werk moeten doen. Wie voor zichzelf een kortere week overweegt, doet er dus goed aan om eerst te kijken wat dat betekent voor het team waarin diegene werkt, niet alleen voor de eigen agenda. Een collega die vier dagen werkt maar in die vier dagen hetzelfde takenpakket afwerkt, heeft in de praktijk niets gewonnen behalve een extra vrije dag om bij te komen van een drukkere week.
Dit is waar je op moet letten voordat je minder gaat werken
Overweeg je zelf een dag minder te werken, reken dan eerst door wat dat met je salaris doet. Een dag minder is bij veel werkgevers ook gewoon 20 procent minder loon, tenzij jouw baas meegaat in het 32-uursvoorstel van de bonden. Dat raakt meteen je vaste lasten. Wie moeite heeft met de maandelijkse rekeningen, brengt beter eerst orde in de vaste lasten voordat het inkomen daalt.
- Vraag concreet naar het verschil tussen een vierdaagse week "met inlevering" en de 32-uursregeling die de bonden willen (zonder inlevering)
- Reken je pensioenopbouw door, want minder uren betekent vaak ook minder pensioenpremie
- Bespreek met je team hoe het werk verdeeld wordt als jij een dag minder aanwezig bent
Ga je het gesprek met je werkgever aan, pak het dan net zo gestructureerd aan als wanneer je om een salarisverhoging vraagt: met cijfers, een concreet voorstel en een duidelijk antwoord op de vraag wat je werk blijft opleveren in minder uren. Een opener gesprek over uren en geld wordt steeds normaler. Net zoals jonge collega's steeds vaker vertellen wat ze verdienen, wordt ook de vraag "hoeveel dagen werk jij nog" steeds gewoner aan de koffietafel.
